Giá vốn hàng bán là gì? Gồm những gì & cách tính thế nào?

Việc hiểu rõ giá vốn hàng bán là gì vô cùng cần thiết bởi đây là chỉ tiêu quan trọng trong báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh. Do đó, nhà bán hàng cần hiểu rõ giá vốn hàng bán là gì để có cái nhìn bao quát hơn về hiệu quả và lợi nhuận khi kinh doanh. Công thức tính giá vốn chuẩn xác dưới đây sẽ giúp ích cho bạn trong quá trình theo dõi hiệu quả kinh doanh!

1. Giá vốn hàng bán là gì?

Giá vốn hàng bán (Cost of Goods Sold hay COGS) là tất cả các loại chi phí liên quan đến quá trình sản xuất hoặc nhập sản phẩm. Mức giá này bao gồm chi phí nguyên vật liệu, chi phí nhân công, chi phí sản xuất, chi phí quản lý doanh nghiệp, chi phí vận chuyển hàng hóa,...

Tìm hiểu thêm: Giá bán là gì? Công thức tính và cách xác định giá bán như thế nào?

Trị giá vốn hàng bán là gì? Đây là tất cả các loại chi phí liên quan trong quá trình kinh doanh, vận hành của shop.

2. Giá vốn hàng bán gồm những gì?

Giá vốn hàng bán được cấu thành từ nhiều loại bao gồm nguyên vật liệu trực tiếp, nhân công trực tiếp, sản xuất chung và mua hàng. Để hiểu rõ hơn về các hạng mục này, chủ shop có thể tham khảo chi tiết ngay bên dưới:

• Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp là toàn bộ giá trị của các yếu tố đầu vào như nguyên liệu chính, vật liệu phụ, bao bì đóng gói và nhiên liệu phục vụ sản xuất. Khoản phí này đóng vai trò then chốt trong việc hình thành nên giá trị cốt lõi của hàng hóa hoặc dịch vụ cung ứng.
• Chi phí nhân công trực tiếp: Chi phí nhân công trực tiếp bao gồm các khoản chi trả thực tế cho người lao động như tiền lương, tiền công, phụ cấp và các khoản bảo hiểm trích theo lương. Đây là thù lao dành cho đội ngũ trực tiếp tham gia chế biến sản phẩm hoặc thực hiện các công đoạn cung cấp dịch vụ.
• Chi phí sản xuất chung: Chi phí sản xuất chung tập hợp các khoản chi phí hỗ trợ tại nơi sản xuất như khấu hao máy móc, tiền điện nước và chi phí sửa chữa thiết bị định kỳ. Dù không thể tách bạch cho từng đơn vị sản phẩm cụ thể, nhưng chúng vẫn là một phần không thể thiếu trong tổng giá vốn.
• Chi phí mua hàng: Chi phí mua hàng bao gồm giá mua thực tế từ nhà cung cấp cùng với các khoản phí phát sinh trong quá trình luân chuyển như vận tải và bốc dỡ. Tất cả các chi phí liên quan đến việc đưa hàng hóa về kho để sẵn sàng bán ra đều được hạch toán vào mục này.

3. Vì sao cần biết cách tính giá vốn hàng bán?

Sau khi hiểu chi phí giá vốn là gì, bạn cần nắm rõ cách tính giá vốn bán hàng. Bằng cách phân tích giá vốn, bạn có thể đưa ra các quyết định chiến lược về giá, báo cáo thuế dễ dàng hơn, quản lý hàng tồn kho hiệu quả,... Cụ thể:

• Phân tích lợi nhuận: Giá vốn được trừ trực tiếp vào doanh thu để tính lợi nhuận gộp, đây là chỉ số chính về lợi nhuận của công ty từ các hoạt động cốt lõi.
• Chiến lược giá: Giá vốn cung cấp thông tin cho các quyết định về giá bằng cách cung cấp chi phí cơ sở của sản phẩm, đảm bảo giá cả cạnh tranh và đạt được mức lợi nhuận mong muốn.
• Báo cáo thuế: Giá vốn là chi phí kinh doanh được khấu trừ, có thể làm giảm đáng kể thu nhập chịu thuế, ảnh hưởng đến nghĩa vụ thuế của công ty.
• Quản lý hàng tồn kho: Giá vốn đóng vai trò quan trọng trong kế toán hàng tồn kho, giúp doanh nghiệp hiểu được chi phí hàng tồn kho đã bán và quản lý mức tồn kho hiệu quả.
• Tình hình tài chính: Giá vốn phản ánh hiệu quả quản lý chi phí và hoạt động của công ty, điều này rất quan trọng đối với các bên liên quan, bao gồm nhà đầu tư và bên cho vay.

4. Cách tính giá vốn hàng bán như thế nào?

Để áp dụng chính xác cấu trúc chi phí, các nhà bán hàng thường dựa vào các phương pháp tính toán nền tảng như nhập trước xuất trước (FIFO), nhập sau xuất trước (LIFO), bình quân gia quyền hoặc định giá đích danh. Để biết chi tiết các công thức tính giá vốn hàng bán là gì, chủ shop tham khảo chia sẻ sau:

4.1. Công thức chung tính chi phí vốn hàng bán

Để định giá sản phẩm, bạn áp dụng cách tính giá vốn hàng hoá như sau:

Lưu ý: Kết quả tính giá vốn phụ thuộc vào phương pháp định giá hàng tồn kho mà doanh nghiệp áp dụng.

Xem thêm: Cách tính giá vốn bán hàng dễ hiểu

4.2. Các phương pháp tính chi phí vốn hàng bán

Mỗi doanh nghiệp sẽ có đặc thù kinh doanh không giống nhau nên giá vốn hàng bán công thức sẽ được áp dụng khác nhau. Để biết giá vốn hàng bán tính sao, bạn có thể tham khảo các phương pháp sau: 

4.2.1. Công thức FIFO (nhập trước xuất trước)

FIFO (First in First out) là công thức tính giá vốn hàng bán theo phương pháp nhập trước xuất trước. Vậy với FIFO, giá vốn hàng bán tính như thế nào?

Giá vốn sẽ được tính dựa vào lô hàng nhập vào đầu tiên với số lượng tương ứng, nếu không đủ sẽ lấy giá của lô tiếp theo. Phương pháp FIFO phù hợp với những mặt hàng có thời hạn sử dụng hoặc các sản phẩm công nghệ như máy tính, điện thoại, phụ kiện điện máy,... 

Ví dụ về tính giá vốn hàng bán theo công thức FIFO:

• Ngày 1/9/2025, kho hàng của công ty A đang tồn 150 sản phẩm X với giá nhập là 50.000 đồng/sản phẩm.
• Ngày 3/9, công ty nhập thêm 50 sản phẩm X với đơn giá 60.000 đồng/sản phẩm.
• Ngày 5/9, công ty xuất bán 180 sản phẩm X.
• Ngày 7/9, công ty nhập 100 sản phẩm X với đơn giá 55.000 đồng/sản phẩm.

Nếu tính theo công thức FIFO, giá vốn bán hàng của 180 sản phẩm X xuất kho ngày 5/9 được tính như sau:
150 x 50.000 + 30 x 60.000 = 9.300.000 đồng.

Phương pháp nhập trước xuất trước phù hợp với những mặt hàng có hạn sử dụng.

Xem thêm: Công thức tính phần trăm giảm giá sản phẩm

4.2.2. Công thức LIFO (nhập sau xuất trước)

LIFO (Last in First out) là công thức tính giá vốn hàng bán theo phương pháp nhập sau xuất trước. Như vậy, giá vốn sẽ được tính dựa vào lô hàng nhập vào gần đây nhất, nếu thiếu sẽ lấy giá của lô trước đó.

Với phương pháp này, bạn nên áp dụng với các mặt hàng thay đổi mẫu mã thường xuyên như quần áo, giày dép,... Khi các mặt hàng lỗi thời, hàng hóa tồn kho quá nhiều sẽ phải ưu tiên xuất đi trước.

Ví dụ về tính giá vốn hàng bán theo LIFO:

• Ngày 3/9, công ty A nhập 20 sản phẩm X với đơn giá 100.000 đồng/sản phẩm.
• Ngày 5/9, công ty A nhập thêm 25 sản phẩm X với đơn giá 110.000 đồng/sản phẩm.
• Ngày 7/9, công ty A xuất bán 30 sản phẩm X.

Lúc này, nếu theo phương pháp LIFO, giá vốn bán hàng của 30 sản phẩm xuất kho ngày 7/9 được tính như sau:

20 x 100.000 + 10 x 110.000 = 3.100.000 đồng.

4.2.3. Công thức tính bình quân gia quyền

Công thức bình quân gia quyền là giá vốn sẽ được tính trong mỗi lần nhập hàng.

Công thức tính:

Trong đó:

• MAC: Là giá vốn hàng bán của sản phẩm tính theo phương pháp bình quân gia quyền tức thời.
• A: Giá trị kho hiện tại trước khi nhập hàng = Số lượng tồn kho trước khi nhập x Giá MAC trước nhập
• B: Tổng giá trị kho hàng khi nhập mới = Số lượng hàng tồn kho mới x Giá nhập kho sau khi phân bổ chi phí
• C: Tổng số lượng tồn kho = Số lượng hàng trong kho trước khi nhập + Số lượng hàng trong kho sau khi nhập mới

Cách tính giá vốn hàng bán này thường phù hợp với những kho hàng có số lượng hàng hoá nhỏ, ít chủng loại hàng hoá và số lượng hàng hoá xuất - nhập kho mỗi lần không nhiều.

Ví dụ về tính giá vốn hàng bán theo bình quân gia quyền: 

• Lần 1: Nhập 1.000kg nguyên liệu A với giá 1.000 đồng/kg
• Lần 2: Nhập thêm 2.000kg nguyên liệu A với giá 1.200 đồng/kg

Vậy theo công thức, đơn giá trung bình của 1kg nguyên liệu A  = (1.000 x 1.000 + 2.000 x 1.200) / (1.000 + 2.000) = 1133.3 đồng/kg.

Xem thêm: Cách tính biên lợi nhuận chính xác

4.2.4. Phương pháp tính giá đích danh

Phương pháp này giúp tính giá dựa trên giá trị thực tế của từng thứ hàng hoá mua vào và từng loại sản phẩm sản xuất ra. Nếu doanh nghiệp áp dụng phương pháp tính giá đích danh thì phải thực hiện:

• Quản lý nguyên liệu, vật liệu, công cụ, dụng cụ, sản phẩm, hàng hóa cụ thể theo từng mặt hàng.
• Khi xuất mặt hàng nào thì lấy giá của mặt hàng đó.

Công thức giá vốn hàng bán đích danh như sau:

Ví dụ về tính giá vốn hàng bán theo đích danh.

Ngày 17/2/2025 xuất bán 200 tấn sắt loại 1. Trong đó 150 tấn thuộc lô hàng nhập ngày 10/2/2025, 50 tấn thuộc lô hàng nhập ngày 18/2/2025.

Trị giá thực tế 200 tấn sắt loại 1 xuất kho được xác định như sau:

(150 tấn x 10 trđ/tấn) + (50 tấn x 11 trđ/tấn) = 2.050 trđ.

Bên cạnh đó, còn có 2 phương pháp tính giá vốn là:

• Phương pháp hạch toán: Đây là phương pháp mà doanh nghiệp sẽ đưa ra mức giá kế hoạch hoặc lấy giá kỳ trước để thống nhất trong 1 kỳ hạch toán. Cuối kỳ, kế toán sẽ tiến hành tính toán lại giá thực tế của hàng hoá xuất nhập trong kỳ.
• Phương pháp cân đối: Là phương pháp tính giá bán hàng hoá dựa vào giá trị thực tế của hàng tồn kho còn lại vào cuối kỳ để tính giá xuất kho.

Tùy vào ngành hàng kinh doanh mà bạn sẽ lựa chọn cách tính giá vốn hàng bán phù hợp.

Xem thêm: Lợi nhuận trước thuế là gì? Cách tính?

5. Các yếu tố nào ảnh hưởng đến giá vốn hàng bán?

Có rất nhiều tác nhân trực tiếp tác động đến trị giá vốn của sản phẩm như chi phí nguyên liệu, nhân công, vận chuyển và các biến số về thị trường. Để hiểu rõ hơn về các yếu tố này, chủ shop hãy tham khảo nội dung chi tiết ngay bên dưới:

5.1 Giá nguyên liệu đầu vào

Giá nguyên liệu đầu vào thường chiếm tỷ trọng đáng kể trong cơ cấu giá vốn, do đó mọi biến động tăng giá sẽ trực tiếp làm giảm lợi nhuận biên của doanh nghiệp. Tuy nhiên, nếu chủ shop kiểm soát tốt nguồn cung và tận dụng thời điểm giá nguyên liệu hạ nhiệt, đây sẽ là cơ hội vàng để gia tăng hiệu quả kinh doanh tối ưu.

5.2 Năng suất lao động và chi phí nhân công

Chi phí nhân công trực tiếp đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành giá vốn, đặc biệt đối với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất và dịch vụ. Việc tối ưu hóa quy trình làm việc và ứng dụng tự động hóa không chỉ giúp nâng cao năng suất lao động mà còn giảm thiểu chi phí trên từng đơn vị sản phẩm, từ đó hạ giá vốn hiệu quả.

5.3 Chi phí vận chuyển hàng hoá

Các khoản phí về vận tải, lưu kho và thủ tục thông quan luôn là những biến số tác động trực tiếp đến tổng trị giá vốn. Một khi chi phí logistics leo thang, giá vốn hàng bán sẽ lập tức bị đội lên cao, gây áp lực lớn cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu.

5.4 Chính sách thuế, tỷ giá hối đoái và lạm phát

Sự biến động của thuế nhập khẩu, VAT, tỷ giá hối đoái và lạm phát là những tác nhân chính gây ảnh hưởng trực tiếp đến cấu trúc giá vốn của doanh nghiệp. Trong khi các đơn vị nhập khẩu thường xuyên đối mặt với rủi ro tỷ giá khi thực hiện giao dịch bằng ngoại tệ, thì các doanh nghiệp nội địa lại chịu áp lực không nhỏ từ tình trạng lạm phát thị trường.

5.5 Tỷ lệ hao hụt, thất thoát trong quá trình sản xuất - lưu kho

Sự phát sinh của hàng hỏng, hàng quá hạn hay thất thoát trong khâu vận hành sản xuất và luân chuyển sẽ trực tiếp đẩy giá vốn lên cao do các chi phí này vẫn phải thực hiện phân bổ định kỳ. Chính vì vậy, việc thiếu hụt các công cụ kiểm soát hoặc quản lý kho bãi không khoa học sẽ dẫn đến tỷ lệ hao hụt lớn, gây ảnh hưởng tiêu cực đến tổng trị giá vốn của sản phẩm.

6. Cách tối ưu giá vốn bán hàng hiệu quả

Việc kết hợp chặt chẽ giữa việc giảm thiểu lãng phí sản xuất, ứng dụng công nghệ kiểm soát chi phí và đa dạng hóa nguồn cung sẽ là giúp chủ shop hạ giá vốn một cách bền vững. Hãy cùng tham khảo ngay các giải pháp chi tiết ngay bên dưới:

6.1 Tối ưu chuỗi cung ứng và nguồn cung nguyên vật liệu

Việc đa dạng hóa các nhà cung cấp và thiết lập những thỏa thuận hợp tác dài hạn là chiến lược trọng yếu nhằm giảm thiểu rủi ro biến động giá, giúp chủ shop duy trì chi phí đầu vào ổn định. Bằng cách không phụ thuộc vào một nguồn duy nhất, doanh nghiệp có thể chủ động điều tiết ngân sách và linh hoạt ứng phó trước những đợt tăng giá đột biến hay sự cố gián đoạn cung ứng thị trường.

6.2 Ứng dụng công nghệ và phần mềm quản trị chi phí

Việc triển khai hệ thống ERP hiện đại giúp doanh nghiệp tự động hóa quy trình ghi nhận chi phí và tính toán giá vốn một cách chính xác theo thời gian thực. Nhờ sự tích hợp chặt chẽ giữa các khâu kho bãi và kế toán, nhà quản lý có thể dễ dàng kiểm soát mọi biến động ngân sách ngay khi phát sinh để đưa ra quyết định kịp thời.

6.3 Chọn đơn vị vận chuyển uy tín, giá tốt

Việc đồng hành cùng một đơn vị vận chuyển uy tín không chỉ giúp chủ shop tối ưu hóa dòng tiền mà còn trực tiếp hạ thấp tổng trị giá vốn của từng sản phẩm. Nhờ vào các chính sách cước phí cạnh tranh và quy trình vận hành ổn định, shop có thể giảm rủi ro hoàn hàng. Do đó, đây được xem là một trong những giải pháp chiến lược then chốt giúp nâng cao hiệu quả kinh doanh và gia tăng lợi nhuận biên một cách bền vững cho các cửa hàng trực tuyến.

6.4 Nâng cao năng suất và giảm lãng phí sản xuất

Quy trình vận hành thiếu tính khoa học cùng năng suất làm việc thấp thường dẫn đến tình trạng chi phí trên từng đơn vị sản phẩm bị gia tăng đáng kể. Bằng việc áp dụng các triết lý quản trị như Lean Manufacturing, 5S hay Kaizen, doanh nghiệp có thể lược bỏ những bước thừa thải và hạn chế hao hụt, từ đó hạ thấp giá vốn một cách tối ưu.

Thông qua giải đáp giá vốn hàng bán là gì, có thể thấy, giá vốn hàng bán có thể được gọi là nguồn vốn mà doanh nghiệp sử dụng để sản xuất ra hàng hóa, và có ảnh hưởng đến chi phí kinh doanh. Song, bên cạnh xác định mức giá vốn chuẩn chỉnh, phù hợp với thị trường, chủ shop cần nghiên cứu thị trường và người mua, phân tích khả năng cạnh tranh,... để tạo ra điểm khác biệt cho sản phẩm.

Bài viết liên quan:

• Biên lợi nhuận ròng là gì? Cách tính?
• Cách tính biên lợi nhuận gộp dễ hiểu
• Công thức tính lợi nhuận sau thuế

1. Tomorrow Marketers. Cost of Goods Sold: Giá vốn hàng bán là gì và cách tính COGS cho doanh nghiệp. https://blog.tomorrowmarketers.org/cost-of-goods-sold-gia-von-hang-ban-la-gi/. (Đã truy cập 11 06 2026)
2. Investopedia. Cost of Goods Sold (COGS) Explanation With Formula and Examples. https://www.investopedia.com/terms/c/cogs.asp. (Đã truy cập 11 06 2026)