| Chi phí cơ hội là tất cả lợi ích chủ shop chấp nhận bỏ qua khi đưa ra lựa chọn này thay vì lựa chọn khác. Nắm rõ chi phí cơ hội là gì giúp người bán tối ưu vốn, nhân lực, thời gian và hạn chế nguy cơ mắc bẫy chi phí chìm. Có 2 loại chi phí cơ hội cơ bản là chi phí cơ hội hiện hữu (có thể ước tính bằng tiền hoặc bất kỳ chỉ số nào về nhân lực, thời gian) và chi phí cơ hội ẩn (không thể ước tính được). Cách tính chi phí cơ hội là trừ phần lợi nhuận ở phương án kinh doanh tốt nhất cho phương án shop muốn chọn. |
Chi phí cơ hội là yếu tố quan trọng mà chủ kinh doanh cần biết để đưa ra quyết định đầu tư hiệu quả, tối ưu lợi nhuận. Vậy chi phí cơ hội là gì? Hãy cùng tìm hiểu về khái niệm và cách tính chi phí cơ hội trong bài viết sau nhé!
1. Chi phí cơ hội là gì?
Chi phí cơ hội (Opportunity Cost - OC) là khái niệm dùng để chỉ tất cả lợi ích chủ shop đã bỏ lỡ khi lựa chọn một phương án kinh doanh nào đó thay cho một phương án khác. Chi tiết hơn, bất kỳ kế hoạch bán hàng nào đều có ưu điểm và hạn chế riêng. Vì vậy, nếu người bán chọn phương án này thì đồng thời từ bỏ các lợi ích từ cơ hội khác và lợi nhuận bị từ bỏ gọi là chi phí cơ hội.
Ví dụ về chi phí cơ hội:
Giả sử, người kinh doanh muốn mở cửa hàng để bán mỹ phẩm hoặc thiết bị gia dụng với số vốn 10 tỷ. Trong đó:
- Mỹ phẩm: Lợi nhuận 1 tỷ/năm và có mặt bằng kinh doanh sẵn.
- Thiết bị gia dụng: Lợi nhuận 1,2 tỷ/năm và chủ shop cần cải tạo cửa hàng.
Sau khi cân nhắc, chủ shop chọn đầu tư vào cửa hàng mỹ phẩm. Khi đó, chi phí cơ hội chủ shop mất đi là 200 triệu/năm (mức chênh lệch giữa khoản lợi nhuận mà 2 ngành hàng mang lại).
Chi phí cơ hội bao gồm những lợi ích mà người kinh doanh có thể bỏ lỡ khi lựa chọn phương án này thay vì phương án khác.
Xem thêm: Mẹo giúp shop áp dụng chiết khấu bán hàng hiệu quả
2. Vì sao chủ shop cần quan tâm đến chi phí cơ hội?
Chi phí cơ hội là yếu tố quan trọng chủ shop cần lưu ý trước khi quyết định kinh doanh. Bởi, OC cho chủ shop thấy lợi ích tiềm năng họ bỏ lỡ khi lựa chọn phương án khác. Đồng thời, giúp chủ kinh doanh đánh giá lợi ích của mọi lựa chọn, từ đó đưa ra quyết định phù hợp, thu về lợi nhuận cao nhất.
- Tối ưu nguồn vốn: Dựa trên phán đoán về OC, chủ shop đưa ra lựa chọn phương án kinh doanh thích hợp nhất với nguồn vốn hiện có. Đồng thời, người bán tính toán và phân bổ vốn cho các khoản chi cần thiết, tránh lãng phí.
- Quản lý nhân lực và thời gian hiệu quả: Cân nhắc kỹ chi phí cơ hội ở từng phương án kinh doanh tạo điều kiện cho shop kiểm soát năng suất làm việc của nhân công cùng thời gian tối ưu. Bởi, chủ shop biết được đâu là điểm mạnh, đâu là điểm yếu của giải pháp bán hàng đã chọn.
- Giảm nguy cơ mắc bẫy chi phí chìm: Bất kỳ phương án kinh doanh nào đều có rủi ro nhất định. Khi hiểu rõ OC trong lựa chọn của mình, chủ shop biết điểm dừng phù hợp để tránh lãng phí vốn.
3. Cách tính chi phí cơ hội
Công thức tính chi phí cơ hội: OC = FO – CO |
Trong đó:
- OC: Chi phí cơ hội
- FO: Lợi nhuận của sự lựa chọn hấp dẫn nhất.
- CO: Lợi nhuận của lựa chọn được chọn.
Ví dụ:
Trường hợp 1, người kinh doanh có 100 triệu gửi ngân hàng với lãi 7 triệu/năm.
Trường hợp 2, người kinh doanh sử dụng 100 triệu đó mở cửa hàng bán đồ dùng học tập. Với phương án này, chủ shop lãi được 12 triệu/năm.
Nếu chủ shop chọn trường hợp 1 chỉ gửi ngân hàng, thì chi phí cơ hội như sau:
OC= FO - CO = 12.000.000 - 7.000.000 = 5.000.000 (VNĐ)
Áp dụng công thức tính chi phí cơ hội để xác định lợi nhuận của mỗi lựa chọn, từ đó có quyết định phù hợp.
4. Phân loại chi phí cơ hội như thế nào?
Có 2 loại chi phí cơ hội cơ bản là chi phí cơ hội hiện hữu và chi phí cơ hội ẩn. Cụ thể:
- Chi phí cơ hội hiện hữu: Đây là chi phí phát sinh trực tiếp từ, có thể đo lường dễ dàng bằng tiền hoặc nguồn lực thực tế. Ví dụ: trái phiếu, cổ phiếu, tiền thuê mặt bằng, tiền nhập hàng,... giữa các lựa chọn
- Chi phí cơ hội ẩn: Đây là chi phí ngầm, khó ước tính bằng tiền hay nguồn lực sẵn có. Ví dụ, thay vì đảm nhiệm vị trí Marketing cho một công ty và nhận lương 8.000.000 VNĐ/tháng, bạn mở cửa hàng và tự đảm nhiệm vị trí này. Lúc này, chi phí cơ hội ẩn là 8.000.000 VNĐ/tháng mà bạn đã từ chối nhận việc.
5. Phân biệt chi phí cơ hội và chi phí chìm như thế nào?
Chi phí cơ hội và chi phí chìm dễ dàng phân biệt qua thời gian phát sinh và cách ảnh hưởng tới quyết định của chủ shop. Trong đó, chi phí cơ hội là lợi ích shop đánh đổi cho tương lai, nhưng không có gì chắc chắn. Còn chi phí chìm là khoản tiền/thời gian đã bỏ ra trong quá khứ và không thể lấy lại.
6. Ứng dụng chi phí cơ hội vào kinh doanh
Việc áp dụng chi phí cơ hội giúp cho chủ shop giảm thiểu rủi ro, đồng thời có thể đưa ra các chiến lược kinh doanh phù hợp.
Ví dụ:
Chị A hiện đang sở hữu căn nhà mặt tiền và có 2 phương án sử dụng căn nhà này.
- Phương án 1: Chị A mở cửa hàng bán quần áo tại nhà này. Lợi nhuận trung bình khoảng 100 triệu đồng/tháng (số tiền tối đa có thể kiếm được).
- Phương án 2: Chị A cho thuê nhà với 30 triệu đồng/tháng. Đồng thời, chị đi làm ở công ty với thu nhập 10 triệu đồng/tháng. Vậy tổng thu nhập của chị A là 40 triệu đồng/tháng.
Nếu chị A lựa chọn phương án 2 thì sẽ đánh đổi lợi nhuận tiềm năng mà bán quần áo có thể lên tới 100 triệu đồng/tháng. Lúc này, chi phí cơ hội là 100 - 40 = 60 triệu đồng/tháng.
Nếu lựa chọn mở shop kinh doanh quần áo Online thì lợi nhuận cao. Nhưng nếu thị trường rủi ro, phát sinh chi phí hoàn hàng, boom hàng thì chị A sẽ mất đi lãi suất ổn định.
Nhìn chung, chủ kinh doanh có thể áp dụng cách tính chi phí cơ hội vào các hoạt động bán hàng như chọn nguồn hàng, chính sách khuyến mãi, hậu mãi,... Đặc biệt, chi phí cơ hội có thể áp dụng vào việc lựa chọn đơn vị vận chuyển. Qua đó, chủ shop có thể chọn được đơn vị uy tín, cung cấp mức giá và dịch vụ tốt nhất để tăng sự hài lòng của khách hàng, nâng cao khả năng quay lại mua sắm.
Giao Hàng Nhanh: Giao siêu nhanh, giá siêu tốt triệu đơn hàng Giao Hàng Nhanh (GHN) là đối tác vận chuyển được nhiều chủ shop lựa chọn hiện nay nhờ vào những ưu thế sau:
Shipper GHN chuyên nghiệp, tận tâm hỗ trợ shop giao siêu nhanh đến nơi siêu xa. Song song đó, công ty Giao Hàng Nhanh vừa phát triển dịch vụ Giao Hàng Doanh Nghiệp. Đây là giải pháp vận chuyển các đơn có yêu cầu bảo mật cao, không phải thu hộ COD. Hơn nữa, Giao Hàng Doanh Nghiệp còn mang lại nhiều ưu điểm về cước phí, tốc độ vận chuyển, khả năng xử lý đơn,... Chủ shop có thể tìm hiểu chi tiết tại đây. >> Đăng ký trải nghiệm tất cả tiện ích kể trên của GHN tại https://sso.ghn.vn/register/ nhé! |
7. Ngoài chi phí cơ hội, shop còn cần lưu ý đến chi phí nào?
Không chỉ tính toán chi phí cơ hội cẩn thận, chủ shop nên quan tâm thêm về chi phí ẩn, chi phí biến đổi, chi phí sản xuất, chi phí kinh doanh và chi phí chìm.
- Chi phí ẩn: Đây là loại phí phát sinh trong quá trình kinh doanh nhưng không được liệt kê rõ ràng như một khoản phí cụ thể. Chi phí ẩn được sử dụng cho các khoản chi trong nội bộ shop.
- Chi phí biến đổi: Loại phí luôn có sự thay đổi, phụ thuộc vào một số yếu tố như giá thành nguyên vật liệu, mức độ sản xuất, chi phí vận chuyển,...
- Chi phí sản xuất: Đây là tổng số tiền mà chủ shop phải chi trả để trong quá trình sản xuất gồm có nguyên liệu, thiết bị, nhân sự,...
- Chi phí kinh doanh: Các khoản phí mà chủ shop phải bỏ ra để vận hành và tạo nên doanh thu như tiền thanh toán cho nhà cung cấp, tiền lương nhân viên, tiền thuê mặt bằng,...
- Chi phí chìm: Đây là khoản phí đã bị tiêu tốn trong quá khứ và không thể thu hồi lại được. Chi phí này bao gồm phí phát triển sản phẩm, phí mua thiết bị, phí đào tạo nhân viên,...
Bài viết trên đã giúp chủ shop giải đáp thắc mắc chi phí cơ hội là gì và cách tính loại phí này chuẩn. Hy vọng chủ shop có thể vận dụng được những thông tin hữu ích trên để đưa ra những quyết định đúng đắn trong kinh doanh nhé!
Bài viết liên quan:
Tài liệu tham khảo:
- Thư viện Pháp luật. Chi phí cơ hội là gì? Ví dụ về chi phí cơ hội? Cách tính chi phí cơ hội? Doanh nghiệp phải tạo cơ hội gì cho lao động chưa thành niên?. https://thuvienphapluat.vn/lao-dong-tien-luong/chi-phi-co-hoi-la-gi-vi-du-ve-chi-phi-co-hoi-cach-tinh-chi-phi-co-hoi-doanh-nghiep-phai-tao-co-hoi--30620.html (đã truy cập 26 05 2026)
