Séc là gì? Đặc điểm, phân loại và quy định sử dụng séc

Để giao dịch tài chính an toàn, chủ shop cần nắm rõ khái niệm tấm séc là gì. Đây là công cụ đắc lực giúp doanh nghiệp quản lý dòng tiền hiệu quả và thanh toán cho đối tác một cách nhanh chóng. Cùng theo dõi bài viết dưới đây để khám phá chi tiết về séc ngân hàng cũng như các quy định liên quan nhé.

1. Tờ séc là gì?

Theo khoản 1 Điều 3 Thông tư 22/2015/TT-NHNN, séc (Cheque) là giấy tờ có giá do người ký phát lập, yêu cầu người bị ký phát trích một số tiền nhất định từ tài khoản thanh toán của mình để trả cho người thụ hưởng. Hình thức thanh toán này thường được các ngân hàng cung cấp dưới dạng ấn chỉ in sẵn để khách hàng sử dụng khi có nhu cầu. Nhờ tính pháp lý cao, séc trở thành phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt rất phổ biến trong giới kinh doanh.

2. Nội dung cơ bản trên tờ séc

Theo Điều 6 Thông tư 22/2015/TT-NHNN thì nội dung trên tờ séc được quy định tại Điều 58 Luật Các công cụ chuyển nhượng 2005 bao gồm: 

Mặt trước séc có các nội dung là:

• Từ "Séc" được in phía trên séc
• Số tiền xác định
• Tên ngân hàng hoặc tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán là người bị ký phát
• Tên đối với tổ chức hoặc họ, tên đối với cá nhân của người thụ hưởng được người ký phát chỉ định hoặc yêu cầu thanh toán séc theo lệnh của người thụ hưởng hoặc yêu cầu thanh toán séc cho người cầm giữ
• Địa điểm thanh toán
• Ngày ký phát
• Tên đối với tổ chức hoặc họ, tên đối với cá nhân và chữ ký của người ký phát

Séc thiếu một trong các nội dung quy định tại mặt trước sẽ không có giá trị, trừ trường hợp địa điểm thanh toán không ghi trên séc thì séc được thanh toán tại địa điểm kinh doanh của người bị ký phát.

Ngoài các nội dung ở mặt trước, tổ chức cung ứng séc có thể bổ sung những nội dung khác mà không làm phát sinh nghĩa vụ pháp lý của các bên như số hiệu tài khoản mà người ký phát được dùng để ký phát séc, địa chỉ của người ký phát, địa chỉ của người bị ký phát và các nội dung khác.

Nếu séc được thanh toán qua Trung tâm thanh toán bù trừ séc thì trên séc phải có thêm các nội dung theo quy định của Trung tâm thanh toán bù trừ séc.

Mặt sau của séc được dùng để ghi các nội dung chuyển nhượng séc.

Số tiền ghi bằng số trên séc phải bằng với số tiền ghi bằng chữ trên séc. Nếu số tiền ghi bằng số khác với số tiền ghi bằng chữ thì séc không có giá trị thanh toán.

Séc cần có đầy đủ thông tin số tiền, người ký phát, người thụ hưởng, ngày ký phát,... 

3. Đặc điểm của tấm séc là gì?

Séc chỉ có giá trị thanh toán trong một khoảng thời gian nhất định và có thể chuyển nhượng cho bên thứ ba. Thông tin trên séc phải giống với thông tin đăng ký tại ngân hàng, có nội dung đúng theo quy định pháp luật. 

• Tính thời hạn: Khác với tiền mặt, mỗi tờ séc chỉ có giá trị thanh toán trong một khoảng thời gian nhất định do pháp luật quy định. Thông thường, thời hạn xuất trình séc để yêu cầu thanh toán là 30 ngày kể từ ngày ký phát.
• Tính chuyển nhượng: Người thụ hưởng có quyền chuyển nhượng quyền sở hữu số tiền trên séc cho bên thứ ba thông qua hình thức ký hậu. Điều này giúp séc trở thành một công cụ lưu thông tín dụng linh hoạt trong các hoạt động giao thương.
• Tính bắt buộc: Ngân hàng hoặc tổ chức cung ứng dịch vụ có nghĩa vụ bắt buộc phải trích tiền từ tài khoản người ký phát để trả cho người thụ hưởng nếu séc hợp lệ. Sự bắt buộc này đảm bảo quyền lợi cho người nhận tiền trong các giao dịch.
• Tính nhất quán: Mọi thông tin ghi trên séc từ số tiền bằng chữ, bằng số cho đến chữ ký đều phải khớp với thông tin đã đăng ký tại ngân hàng. Nếu có bất kỳ sự sai lệch hoặc dấu hiệu tẩy xóa, tờ séc sẽ bị từ chối thanh toán.
• Tính đầy đủ: Một tờ séc hợp lệ phải đảm bảo đầy đủ các yếu tố hình thức và nội dung theo đúng quy định của Luật Các tổ chức tín dụng. Chỉ cần thiếu một trong những nội dung cơ bản, chứng từ này sẽ hoàn toàn vô giá trị pháp lý.

4. Các loại séc phổ biến hiện nay

Trên thị trường tài chính, các loại séc được phân chia thành nhiều loại khác nhau như séc tiền mặt, séc chuyển khoản, séc đích danh, séc bảo chi,... Dưới đây là cách phân loại chi tiết giúp bạn dễ dàng lựa chọn hình thức phù hợp.

4.1. Dựa trên hình thức thanh toán

• Séc tiền mặt: Dùng để rút tiền mặt trực tiếp tại quầy giao dịch của ngân hàng.
• Séc chuyển khoản: Không dùng để rút tiền mặt mà yêu cầu ngân hàng chuyển tiền từ tài khoản người ký phát sang tài khoản người thụ hưởng.

4.2. Dựa trên cách xác định người thụ hưởng

• Séc đích danh: Ghi rõ họ tên người thụ hưởng và chỉ người này mới được nhận tiền.
• Séc vô danh: Không ghi tên người thụ hưởng, bất kỳ ai cầm tờ séc này cũng có quyền yêu cầu ngân hàng thanh toán.
• Séc theo lệnh: Yêu cầu thanh toán cho cá nhân/tổ chức được chỉ định hoặc theo lệnh của họ chuyển cho một người khác.

4.3. Dựa trên khả năng thanh toán cho người thụ hưởng

• Séc bảo chi: Ngân hàng đóng dấu bảo đảm khả năng thanh toán, chứng minh tài khoản của người ký phát có đủ số dư.
• Séc thông thường: Séc do cá nhân, doanh nghiệp tự phát hành mà không có sự bảo đảm trước của ngân hàng.

5. Ưu và nhược điểm khi sử dụng séc ngân hàng là gì?

Tấm séc có ưu điểm là giao dịch an toàn, thanh toán nhanh và có thể chuyển nhượng cho người khác dễ dàng. Tuy nhiên thủ tục rút tiền khá mất thời gian cũng như khó bảo quản vì là chứng từ bằng giấy. 

5.1. Ưu điểm

• Giảm thiểu rủi ro mất mát, trộm cắp khi phải mang theo số lượng lớn tiền mặt bên người.
• Thanh toán nhanh chóng, chính xác và có lưu lại bằng chứng giao dịch rõ ràng tại hệ thống ngân hàng.
• Tính linh hoạt cao, có thể chuyển nhượng quyền thụ hưởng cho người khác một cách dễ dàng.

5.2. Nhược điểm

• Người nhận có nguy cơ không lấy được tiền nếu tài khoản của người phát hành không đủ số dư (séc khống).
• Phải mất thời gian di chuyển đến ngân hàng hoặc tổ chức tín dụng để thực hiện thủ tục rút tiền.
• Chứng từ bằng giấy nên rất dễ bị hư hỏng, rách nát nếu không được bảo quản cẩn thận.

6. Quy định về sử dụng séc mới nhất

Để đảm bảo an toàn tài chính, nhà nước ban hành các quy định rất chặt chẽ về việc lập và ký phát séc, thanh toán séc cũng như xử lý mất và hư hỏng séc. Bạn cần ghi nhớ kỹ các điều khoản sau để giao dịch diễn ra suôn sẻ hơn.

6.1. Lập và ký phát hành séc

• Séc phải được lập trên mẫu séc trắng do người bị ký phát cung ứng. Nếu séc được lập trên mẫu séc trắng không phải do người bị ký phát cung ứng, người bị ký phát có thể từ chối thanh toán tờ séc đó.
• Các yếu tố trên séc phải được in hoặc ghi rõ ràng bằng bút mực hoặc bút bi, không viết bằng bút chì hoặc các loại mực đỏ, mực dễ bay màu, không sửa chữa, tẩy xóa. Chữ viết trên séc là tiếng Việt. Nếu séc có yếu tố nước ngoài có thể sử dụng tiếng nước ngoài theo thỏa thuận của các bên.
• Chỉ định về người thụ hưởng được ghi theo một trong ba cách thức sau:
  • Cho một người xác định và không cho phép chuyển nhượng séc bằng cách ghi rõ tên của người thụ hưởng kèm theo một trong các cụm từ “không chuyển nhượng”, “không trả theo lệnh”.
  • Cho một người xác định và cho phép chuyển nhượng séc bằng cách ghi rõ tên của người thụ hưởng và không có cụm từ không cho phép chuyển nhượng.
  • Cho người cầm giữ séc, bằng cách ghi cụm từ “trả cho người cầm giữ séc” hoặc không ghi tên người thụ hưởng.
• Số tiền được ghi bằng số trên séc phải bằng với số tiền ghi bằng chữ trên séc.
  • Số tiền bằng số trên séc là chữ số 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9. Sau chữ số hàng nghìn, triệu, tỷ, nghìn tỷ, triệu tỷ phải đặt dấu chấm (.); còn nếu ghi chữ số sau chữ số hàng đơn vị phải đặt dấu phẩy (,) sau chữ số hàng đơn vị.
  • Số tiền bằng chữ phải viết hoa chữ đầu của số tiền bằng chữ và sát đầu dòng đầu tiên, không được viết cách dòng, cách quãng giữa các chữ, không được viết thêm chữ (khác dòng) vào giữa hai chữ viết liền nhau trên séc.
• Địa điểm thanh toán là nơi mà séc được thanh toán và do người bị ký phát quy định. Nếu trên séc không ghi địa điểm thanh toán thì tờ séc được thanh toán tại bất kỳ địa điểm kinh doanh nào của người bị ký phát.
• Ngày ký phát là ngày mà người ký phát ghi trên tấm séc và phải ghi bằng số.
• Chữ ký của người ký phát là chữ ký bằng tay trực tiếp trên tờ séc của người có quyền và nghĩa vụ đối với tờ séc hoặc người được ủy quyền lập và ký phát séc. Chữ ký bằng bút mực hoặc bút bi theo chữ ký mẫu đã đăng ký tại người bị ký phát, kèm theo họ tên và theo dấu (nếu có) của tổ chức trong trường hợp séc do người đại diện hợp pháp của tổ chức ký hoặc chữ ký điện tử (trường hợp xử lý thanh toán bằng điện tử).
• Để chỉ định số tiền trên tờ séc không được thanh toán bằng tiền mặt mà phải thanh toán bằng chuyển khoản vào tài khoản thanh toán của người thụ hưởng, người ký phát hoặc người chuyển nhượng ghi hoặc đóng dấu thêm cụm từ “trả vào tài khoản” ở mặt trước của tờ séc ngay dưới chữ “Séc”.
• Để chỉ định số tiền trên séc chỉ được thanh toán cho ngân hàng hoặc cho người thụ hưởng có tài khoản thanh toán tại người bị ký phát; người ký phát hoặc người chuyển nhượng gạch trên mặt trước tờ séc hai gạch chéo song song từ phía góc trên góc bên trái xuống góc dưới bên phải của tờ séc.
• Để chỉ định số tiền ghi trên séc chỉ được thanh toán cho một ngân hàng cụ thể hoặc cho người thụ hưởng có tài khoản thanh toán tại ngân hàng đó, người ký phát hoặc người chuyển nhượng séc gạch trên séc hai gạch chéo song song từ phía góc trên bên trái xuống góc dưới bên phải của mặt trước tờ séc và ghi tên ngân hàng được chỉ định giữa hai gạch chéo.
• Trường hợp người ký phát séc là người được chủ tài khoản thanh toán ủy quyền thì chủ tài khoản thanh toán phải làm đầy đủ thủ tục thông báo, đăng ký chữ ký mẫu, quy định hạn mức (nếu có) với người bị ký phát.

6.2. Thanh toán séc

• Người thụ hưởng cần xuất trình séc tại ngân hàng trong vòng 30 ngày kể từ ngày ký phát để được thanh toán.
• Ngân hàng chỉ thực hiện chi trả khi chứng từ hợp lệ và tài khoản của người ký phát có đủ số dư.
• Người nhận tiền bắt buộc phải xuất trình giấy tờ tùy thân hợp lệ (CMND/CCCD) khi đến quầy giao dịch.

6.3. Xử lý mất và hư hỏng séc

• Người phát hiện mất séc phải lập tức thông báo bằng văn bản cho ngân hàng để yêu cầu đình chỉ thanh toán.
• Trường hợp séc bị rách nát, hư hỏng, người thụ hưởng không thể dùng để rút tiền mà cần yêu cầu người lập séc ký phát lại tờ mới.

7. Quy trình thanh toán và rút tấm séc là gì?

Khi đã hiểu được séc ngân hàng là gì, tiếp theo bạn cần quan tâm đến quy trình thanh toán và rút séc. Cách thực hiện chi tiết như sau: 

7.1. Cách thanh toán séc

• Bước 1: Người mua hàng hoặc đối tác (người ký phát) điền đầy đủ thông tin vào tờ séc.
• Bước 2: Người ký phát giao tận tay tờ séc đã ký cho người bán (người thụ hưởng).
• Bước 3: Người thụ hưởng mang séc đến tổ chức tín dụng để yêu cầu chuyển số tiền đó vào tài khoản ngân hàng của mình.
• Bước 4: Ngân hàng kiểm tra tính hợp lệ và tiến hành trích tiền từ tài khoản người lập séc sang tài khoản người thụ hưởng.

7.2. Cách rút séc

• Bước 1: Người thụ hưởng mang tờ séc tiền mặt cùng Chứng minh nhân dân/Căn cước công dân đến chi nhánh ngân hàng ghi trên séc.
• Bước 2: Điền đầy đủ thông tin vào giấy đề nghị lĩnh tiền mặt theo mẫu do ngân hàng cung cấp.
• Bước 3: Giao dịch viên tiếp nhận, kiểm tra thông tin, đối chiếu chữ ký và xác minh số dư tài khoản của người phát hành.
• Bước 4: Nếu mọi thông tin đều chính xác và hợp lệ, ngân hàng sẽ chi trả tiền mặt ngay tại quầy cho người thụ hưởng.

8. Làm sao để gửi nhận séc an toàn?

Để gửi và nhận séc an toàn, bạn nên lựa chọn đơn vị vận chuyển uy tín, giao nhanh và bảo mật tốt. Hiện nay, dịch vụ vận chuyển chứng từ và giấy tờ quan trọng của Giao Hàng Nhanh (GHN) đang được nhiều doanh nghiệp tin dùng nhờ quy trình xử lý bảo mật nghiêm ngặt và thời gian vận chuyển nhanh chóng (Xem chi tiết tại Dịch vụ Giao Hàng Doanh Nghiệp). Khi gửi séc qua GHN Express, bạn hoàn toàn yên tâm với các ưu điểm như: 

• Giao séc nhanh chóng: Đơn vị nhận vận chuyển 2 chiều, hỗ trợ ký nhận (POD) séc, niêm phong bảo mật và giao nhanh trong 24 giờ nội thành, 1 - 2 ngày HN-SG. 
• Linh hoạt gửi nhận hàng: Bạn có thể hẹn giờ lấy và giao hàng, giúp người gửi và người nhận chủ động thời gian. 
• Bảng giá GHN tiết kiệm: Cước phí vận chuyển chỉ từ 15.500 đồng/đơn, miễn phí giao lại 3 lần. 
• Dễ dàng kiểm tra đơn hàng: Bạn có thể theo dõi bưu kiện theo thời gian thực, cập nhật nhanh thông tin qua website và app GHN.

> Nhanh tay đăng ký tài khoản GHN ngay hôm nay để trải nghiệm dịch vụ vận chuyển séc an toàn và chuyên nghiệp!

Hy vọng bài viết đã giúp bạn hiểu rõ séc là gì cùng các đặc điểm, quy định về cách sử dụng, quy trình thanh toán/rút séc. Khi dùng hình thức thanh toán này, bạn cần đặc biệt lưu ý kiểm tra kỹ thông tin, chữ ký và số dư tài khoản để đảm bảo mọi giao dịch đều thành công nhé.

Nguồn tham khảo:

1. Thư viện pháp luật. Séc là gì? Quy định về lập và ký phát séc. https://thuvienphapluat.vn/chinh-sach-phap-luat-moi/vn/ho-tro-phap-luat/tu-van-phap-luat/43005/sec-la-gi-quy-dinh-ve-lap-va-ky-phat-sec (truy cập 05 05 2026)
2. Luật Việt Nam. Séc là gì? 3 quy định quan trọng cần biết khi sử dụng séc. https://luatvietnam.vn/linh-vuc-khac/sec-la-gi-883-95082-article.html (truy cập 05 05 2026)
3. Thư viện pháp luật. Xử lý séc trong trường hợp không đủ khả năng thanh toán được quy định như thế nào? Thanh toán séc thông qua người thu hộ séc được hiểu như thế nào? https://thuvienphapluat.vn/phap-luat/xu-ly-sec-trong-truong-hop-khong-du-kha-nang-thanh-toan-duoc-quy-dinh-nhu-the-nao-thanh-toan-sec-th-927732-3277.html (truy cập 05 05 2026)